Улс төр
ЗГХЭГ-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнийн АТГ-т өгсөн компаниуд

Эдийн засгийн хөгжилд тэргүүлэх ач холбогдолтой төсөл хөтөлбөрүүдийг санхүүжүүлэх ажлыг мэргэжлийн түвшинд, өндөр хяналттайгаар гүйцэтгэх үүрэгтэй Хөгжлийн банкнаас өмнөх удирдлагуудтай холбоотой олон тооны зөрчил илэрсэн талаар ЗГХЭГ-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ танилцуулсан. Өмнө нь тус банканд “Евро”, “Чингис”, “Самурай” бонд болон гадаад, дотоодын эх үүсвэртэй асар их хэмжээний мөнгө цутгасан юм.
Зүй нь уг хөрөнгийг анхнаас нь үр өгөөжөө өгөх томоохон төсөл хөтөлбөрүүдийг дэмжихэд зориулж, улмаар төслүүдийн үр шимээр өрөө дарах учиртай. Харин манайд энэ бүхэн эсрэгээр хэрэгжиж байна. Жижиг төслүүдэд өндөр дүнтэй зээл олгосон, хэт өндөр үнэтэй худалдан авалт хийсэн, зээлийн бүтцийг олон дахин өөрчилж, гэрээг хэд дахин сунгасан гэх зэргээр гуйвуулж, гувчуулж болох бүх арга сиймхийг энд ашиглажээ. Тухайлбал, жижиг төслүүдийг арилжааны банк санхүүжүүлэх учиртай.
Харин Хөгжлийн банк зөвхөн эдийн засгийн хөгжилд тэргүүлэх ач холбогдолтой том төслүүдэд мөнгө хийнэ хэмээн яг таг хуульчилж өгсөн. Гэтэл том төслүүдэд орох ёстой мөнгө 13 жижиг төсөлд орж нийт 34.3 тэрбум төгрөгийн зээл олгосон байна. Үүнээс гадна удирдлагуудын алдаанаас болж банк их хэмжээний хохирол хүлээсэн аж.
Хамгийн ноцтой нь Монгол Улсын шилдэг аж ахуйн нэгжээр жил алгасахгүй шалгарч яваа нэр бүхий компаниуд ноцтой зөрчилтэй зээлдэгчдийн ангилалд орсон байна. Нийт есөн компанийн нэрийг ЗГХЭГ-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ дуудсан. Тухайлбал, “Мон лаа” ХХК 5.6 тэрбум төгрөгийн зээл авсан. Зээлийн эргэн төлөлтийн хугацаа 2017 оны арванхоёрдугаар сарын 11-нд дууссан. Нэг ч төгрөг эргүүлэн төлөөгүй байна.
Түүнчлэн, “Мак цемент” ХХК 166.5 тэрбум төгрөгийн зээл аваад эргүүлэн төлөөгүй. Зээлээ барагдуулах хугацаа 2017 оны арванхоёрдугаар сарын 15-нд дууссан. Тус компани нь уул уурхайн салбарт тэргүүлэгч “МАК” компанийн охин компани юм. “МАК” компани хэдхэн хоногийн өмнө “Tоп 100” аж ахуй нэгжийн өргөмжлөлөө гардан авсан билээ.
“Кью Эс Си” ХХК 187.6 тэрбум төгрөгийн зээл авсан. Үүнээс 161.3 тэрбумын үлдэгдэлтэй байгаа юм. Зээлийн хугацаа 2018 оны арванхоёрдугаар сарын 3-нд дууссан. Энэ мэтээр ноцтой зээлдэгчийн ангилалд хамаарсан есөн компанийн зөрчил хөвөрч байна.
Эдгээр компани болон бусад зөрчлүүдтэй холбоотой ажлын хэсгийн дүгнэлтийг ЗГХЭГ-ын дарга Л.Оюун-Эрдэнэ хоёр өдрийн өмнө АТГ-т шилжүүлэв. Төслүүдийг санхүүжүүлэх зорилгоор Монгол Улсын Засгийн газар гадаад болон дотоод зах зээлээс “Евро”, “Самуурай”, “Чингис” бонд зэрэг их хэмжээний хөрөнгө мөнгийг татсан. Өнгөрсөн хугацаанд уг бондын эргэн төлөлтийг хийхийн тулд багагүй зүдэрч, хамаг орлогоо хамж шимж байж зарим нэгийг нь далд оруулсан юм. Тухайлбал, “Евро” бондыг 580 сая ам.долларын төлбөрийг 2017 онд барагдуулсан.
Гэхдээ “Хуралдай” хэмээх шинэ бонд гаргаж, уг эх үүсвэрээс “Евро”-гийн өрийг тагласан. Урд хормойгоороо хойд хормойгоо нөхсөн “Хуралдай” бондын хугацаа долоон жил. Уг цаг 2017 оноос явж эхэлсэн. “Чингис” бондын хувьд 500 сая ам.долларыг нь 2018 онд төлсөн. Үлдсэн нэг тэрбум ам.долларыг 2022 онд төлнө. Мөн “Самурай” бондын 300 гаруй сая ам.долларын зээлийн эргэн төлөлтийг 2023 онд хийнэ.
Өөрөөр хэлбэл, бондын өр төлбөрийн томоохон давалгаа 2020 оноос эхэлж 2024 он хүртэл эрчимтэй үргэлжлэх юм. Үүнтэй холбоотойгоор хямрал нүүрлэж болзошгүй гэсэн таамгийг эдийн засагчид хийж, анхааруулж буй.
Шууд санхүүжилт авсан зээлдэгч | Зээлийн дүн | Зээлийн үлдэгдэл | Эргэн төлөлтийн хугацаа |
---|---|---|---|
1. Хөтөл ХХК | 161.5 тэрбум ₮ | 161.5 тэрбум ₮ | 2020.10.19 |
2. Мон лаа ХХК | 5.6 тэрбум ₮ | 5.6 тэрбум ₮ | 2017.12.11 |
3. ТОСК ТӨҮГ | 355.5 тэрбум ₮ | 257.5 тэрбум ₮ | 2024.12.01 |
4. Мак цемент ХХК | 166.5 тэрбум ₮ | 166.5 тэрбум ₮ | 2017.12.15 |
5. Кью эс си ХХК | 187.6 тэрбум ₮ | 161.3 тэрбум ₮ | 2018.12.03 |
6. Бэрэн групп | 102.4 тэрбум ₮ | 101.8 тэрбум ₮ | 2022.10.15 |
7. Эрэл ХХК | 99.5 тэрбум ₮ | 99.5 тэрбум ₮ | 2026.12.20 |
8. Монгол драй милк ХХК | 39.4 тэрбум ₮ | 39.4 тэрбум ₮ | 2023.12.19 |
9. Монгема ХХК | 9.9 тэрбум ₮ | 9.9 тэрбум ₮ | 2024.10.25 |

Улс төр
Ноолуур худалдан авах нэмэлт эх үүсвэрийг бүрдүүлж вексель гаргана

Засгийн газрын ээлжит хуралдаан 2025 оны дөрөвдүгээр сарын 23-нд боллоо.
Малчдын орлогыг тогтвортой байлгах, дотоодын үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэх зорилгоор 2025 онд улсын хэмжээнд бэлтгэх ноолуур худалдан авахад шаардагдах санхүүгийн нэмэлт эх үүсвэрийг бүрдүүлж вексель гаргана.
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн санаачилсан “Цагаан алт” хөдөлгөөний хүрээнд 2025 оны ноолуур бэлтгэлийн эргэлтийн хөрөнгийн зээлд зориулан 230 тэрбум төгрөгийг 30 гаруй компани авч 1525 тонн ноолуур бэлтгээд байна. Дотоодын боловсруулах үйлдвэрүүд энэ жил 3500 тонн самнасан ноолуур эскпортлож, 2,5 сая ширхэг бэлэн бүтээгдэхүүн борлуулан, салбарын нийт орлогыг 1,8 их наяд хүргэж борлуулалтын орлогыг 600-700 тэрбум төгрөгөөр нэмэгдүүлэх зорилт тавин ажиллаж байна.
Үйлдвэрлэлийн жигд үйл ажиллагааг хангах, малчдын мөнгөн орлогыг бууруулахгүй байх зорилтын хүрээнд 5600 тонн түүхий ноолуур бэлтгэх шаардлагатай ба энэ асуудлыг шийдвэрлэх санхүүжилтийн бүтээгдэхүүн болох векселийг гаргах боломжтой бөгөөд тулгарсан асуудлыг даван туулахад томоохон түлхэц болно. Ингэснээр үйлдвэрлэлээ тасралтгүй явуулж дэлхийн ноолуурын зах зээлд өрсөлдөх боломжоо алдахгүй, малчдын орлогыг бууруулахгүй байх боломжтой гэж үзэж Монголбанканд вексель гаргахыг зөвлөлөө.
Уул уурхайн бус экспортын гол бүтээгдэхүүн ноос, ноолуурын боловсруулалтын түвшинг үе шаттай ахиулж дотооддоо бүрэн боловсруулснаар нэмүү өртөг шингэсэн эцсийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, экспортын орлого нэмэгдүүлнэ.
Улс төр
Ж.Чинбүрэн: Хүнс, эмийн аюулгүй байдлын бодлогын агентлаг байх шаардлагатай

Хүнс, эмийн аюулгүй байдлын хяналт, зохицуулалтын тогтолцоог боловсронгуй болгох асуудлыг судлан санал, дүгнэлт гаргах, шаардлагатай бол холбогдох хуулийн төсөл боловсруулах ажлын хэсгийн ахлагч, УИХ-ын гишүүн Ж.Чинбүрэнтэй уулзаж ярилцлаа.
“Хүнс, эмийн аюулгүй байдлын хяналт, зохицуулалтын тогтолцоог боловсронгуй болгох“ ажлын зорилго, ажлын үр дүнг танилцуулна уу?
Манай ажлын хэсэг Монгол Улсын 3.5 сая иргэний эрүүл мэндтэй шууд хамааралтай хүнс, хүнсний бүтээгдэхүүн, эм, эмийн зохистой тээвэрлэлт, хадгалалт зэрэгт анхаарал тавьж, шаардлагатай зохицуулалтыг хуульд тусгах үүрэгтэй ажиллаж байна. Ажлын хэсгийн хоёр дэмжих бүлэг хүнс, хүнс түүний аюулгүй байдал, эм, эмийн судалгаа, лавлагааны чиглэлээр судалгаа хийж байна. Татан буугдсан мэргэжлийн хяналтынхантай адил хүнсний аюулгүй байдлаа, эм, эмийн бүтээгдэхүүнээ хянадаг бодлогын тогтолцоо буюу агентлаг байгуулах шаардлагатай гэж үзсэн. Тус агентлагийг “Хүнс, хөдөө аж ахуйн яам”-ны дэргэд байгуулах нь зөв гэж урьдчилсан байдлаар дүгнэсэн.
Тусдаа агентлаг байгуулахын давуу талыг Та хэрхэн харж байна вэ?
Нэн тэргүүнд бие даасан хөндлөнгийн судалгааны байгууллагаар тусдаа агентлаг байх эсэхээр судалгаа гаргуулна. Өөрөөр хэлбэл, хүнс, эмийн агентлаг ямар зохион байгуулалтай байх хийгээд давуу болон сул талыг тодорхойлох юм. Өнөөдрийн байдлаар нийслэл, дүүрэг, аймгуудад хүнсний хяналт хэвтээ тогтолцоотой ажиллаж байна. Ер нь бол бодлогын хувьд тусдаа бүтэц байх шаардлагатай гэдэгт ажлын хэсэг болон дэмжих баг нэг байр суурьтай байна.
Эм, эмнэлгийн хэрэгслийн чанар, стандартыг хангуулахад хэрхэн ажиллаж байна вэ?
Эм, эмийн хэрэглэгдэхүүний шинэчилсэн найруулгын тухай хуульд эм, эмийн чанарыг бүрдүүлэх чухал заалтууд тусгагдсан. Эрүүл мэндийн яамнаас хуулийн дагуу 30 гаруй стандартыг гаргасан байх ёстой. Монгол Улсын хилээр орж ирж байгаа эмийг тусгай зориулалтын тээврийн хэрэгслээр тээвэрлэх, хадгалах зэрэг тээвэрлэлтийн стандарт дутагдалтай байна. Мөн лавлагаа шатлалын лабораториуд зах зээлд байгаа эмүүдийг санамсаргүй түүвэрлэлтийн аргаар үйлдвэрлэсэн дугаар, эмийн найрлага дахь агууламж зэргийг нарийн шинжлэх шаардлагатай байна. Ийм түүврийн шинжилгээ хийхэд 1.2 тэрбум төгрөгийн төсөв шаардлагатай атал дөнгөж 20 хувь буюу 220 сая төгрөгийг төсөвлөсөн. Үүний ард Эрүүл мэндийн яам эмийн өрсөлдөөн, чанарыг сайжруулах хүсэл эрмэлзэлгүй байна хэмээн хардахаас өөр аргагүй. Манай ажлын хэсэг төлөвлөгөөний дагуу ажиллаж чадвал хаврын чуулганаар үр дүнгээ УИХ-д танилцуулж, эрх зүйн өөрчлөлтийг хийхээр зорьж байна.
Улс төр
Худалдааны түр хэлэлцээрийн төслийг зөвшилцөх асуудлын хэлэлцүүлгийг хийлээ

Улсын Их Хурлын Төсвийн байнгын хорооны 2025 оны дөрөвдүгээр сарын 23-ны өдрийн хуралдаанаар Засгийн газраас 2025 оны 03 дугаар сарын 31-ний өдөр ирүүлсэн Монгол Улс болон Евразийн эдийн засгийн холбоо, түүний гишүүн орнууд хооронд байгуулах худалдааны түр хэлэлцээрийн төслийг зөвшилцөх асуудлын хэлэлцүүлгийг үргэлжлүүллээ.
Байнгын хороо 2025 оны 04 дүгээр сарын 19-ний өдрийн хуралдаанаар уг хэлэлцээрийн төслийг хэлэлцэж, гишүүд асуулт асууж, санал хэлж, байр сууриа илэрхийлсэн бөгөөд УИХ-ын гишүүн Б.Чойжилсүрэнгээс гаргасан горимын санал дэмжигдэж, төслийн хэлэлцэх эсэхийн санал хураалтыг хойшлуусан.
Иймд энэ өдрийн хуралдаанаар Монгол Улс болон Евразийн эдийн засгийн холбоо, түүний гишүүн орнууд хооронд байгуулах худалдааны түр хэлэлцээрийн төслийг зөвшилцөхийг дэмжье гэдэг саналын томьёоллоор санал хураахад, хуралдаанд оролцсон гишүүдийн 64.3 хувь нь дэмжив. Энэ талаарх Байнгын хорооны санал, дүгнэлтийг Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгын хороонд хүргүүлэхээр болов.
-
Нийгэм4 цаг өмнө
Хардалтын улмаас хүний амь насыг хохироосон гэх хэргийг шүүхэд шилжүүллээ
-
Нийгэм4 цаг өмнө
Соёлын гавьяат зүтгэлтэн Б.Долгион таалал төгсжээ
-
Улс төр2 цаг өмнө
Ганцмод-Гашуунсухайтын төмөр замын бүтээн байгуулалт ирэх сарын 14-нд эхэлнэ
-
Нийгэм4 цаг өмнө
Улаанбурхан өвчний 688 тохиолдол бүртгэгджээ
-
Нийгэм4 цаг өмнө
Сэлгээнд тариалах тосны ургамлын үрийг биржээр дамжуулан арилжина
-
Улс төр2 цаг өмнө
Худалдааны түр хэлэлцээрийн төслийг зөвшилцөх асуудлын хэлэлцүүлгийг хийлээ
-
Нийгэм2 цаг өмнө
Хомын талд тахь унагалжээ
-
Нийгэм2 цаг өмнө
Улаанбурхан өвчний дэгдэлтийн хариу арга хэмжээ авч ажиллахыг үүрэг болголоо